حدیث روز :
- هرکه بي علم عمل کند، بيش از آنچه اصلاح ميکند، فساد خواهد کرد.
رسول اکرم (ص)
«سخنان جناب آقاي مهندس ضرغامي رياست محترم سازمان در ششمين گردهمايي پژوهشگران»
ميلاد فرخنده امام هادي (ع) را خدمت همه شما همكاران عزيز، خواهران و برادران تبريك عرض ميكنم. عيد سعيد غدير خم در پيش است و پيام اصلي و روح اين روز بزرگ امامت و رهبري و تعبد به ولايت است كه آن را تبريك ميگويم. انشاءا... كه همه ما توفيق و شايستگي آن را داشته باشيم تا اين پيام مهم را درك كرده و در همه امورات و لحظات و زندگي خودمان مفهوم آن را به كار گيريم.
فرصت مغتنمي است تا از همه همكاران عزيزمان در حوزه تحقيق و پژوهش سازمان صميمانه تشكر كنم. چه در حوزه معاونت تحقيقات و آموزش و مشخصاً مركز تحقيقات، خواهران و برادران بسيار پر تلاش و موفق و چه دوستان عزيز ديگرمان در حوزههاي ديگر سازمان كه به اين امر همت گماردهاند.
كار خوبي صورت گرفته كه هر سال يك موضوع، به عنوان محور پرداختن بيشتر در حوزه پژوهش قرار ميگيرد. سال گذشته امر برنامهريزي در دستور كار شما قرار گرفت كه خيلي خوب بود. امسال هم حوزه سيما با توجه به اهميت و نقش گسترده و مهماش مورد عنايت شما قرار گرفته، كه حتماً آثار خوبي خواهد داشت در نتيجه بررسيها و مطالبي كه كار ميشود و مطرح ميشود در ادامه تلاشهاي عزيزانمان در اين حوزه ميتواند خيلي مؤثر باشد.
من مجموعه عملكرد تحقيقات سازمان را كه به صورت مكتوب آقاي پويا فراهم كرده بودند مطالعه كردم. جا دارد كه از تلاشهايي كه در اين سه ساله صورت گرفته و هر سال هم كارهاي جديدتري صورت ميگيرد، سپاسگزاري كنم. در وهله اول هدفمند كردن كار پژوهش، اقدام بسيار اززشمندي بوده و در واقع پاسخ روشن به نيازهاي سازمان، چه در حوزه پژوهشهاي كاربردي و چه در حوزه پژوهشهاي راهبردي، شاهد اين هستيم كه ميتوانيم ادعا كنيم ديگر تحقيقي در سازمان صورت نميگيرد كه مورد نياز جدي يكي از بخشهاي سازمان نباشد. خداوند درجات مرحوم هنردوست را متعالي فرمايد. يكي از كساني كه در اين حوزه خيلي حساسيت داشت، جلسات زيادي برگزار كرد و تلاش كرد و به همين مناسبت هم خوب است يادي از آن برادر پر تلاش و همكار فقيدمان كنيم، ايشان بود كه در اين مسأله حساسيت داشت و با همكاري دوستانمان گزارشات مهمي را به من ميداد و تصميمگيري ميشد و همچنين با همتي كه در اين معاونت وجود داشت امروزه خوشبختانه ما اين هدفمندي را در حوزه پژوهش سازمان كاملاً احساس ميكنيم. نكته دوم دقت، چه در طراحي و چه در اجرا در حوزه پژوهشهاي سازمان، امروز بيش از پيش مشهود است و به عنوان مصاديق اين امر، تحقيقاتي را اكنون به عنوان نمونه در ذهن دارم كه فرصت توضيح آنها نيست و اين قابل تقدير است و همچنين سرعت در تحقيقات و انعكاس به موقع آن به حوزه برنامهساز هم از فعاليتهايي است كه در اين حوزه انجام شده و من بارها زماني كه روي موضوعات مختلف حساس شدهام و تقاضا كردهام كه در حوزه پژوهش سازمان، سريعاً تحقيقات مناسبي صورت بگيرد و حداقل ابعاد يك مسأله كاملاً روشن شود و پاسخهاي اوليه تبيين شود، انصافاً اين حوزه خوب كار كرده است و لذا از همه شما دوستان و همكارات عزيز، صميمانه تشكر ميكنم.
سه نكته را با توجه به فضاي خوبي كه فراهم شده به طور مختصر اشاره ميكنم: نكته اول اين است كه رسانه در انجام مأموريتهايش احتياج به شجاعت دارد. و خارج از تعارف شجاعت در توليد برنامه، از تهيه يك خبر، يك گزارش، يك گزارش خبري، يك برنامه مستند تا يك فيلم داستاني يك كار كوتاه يا مجموعه داستاني در صداوسيما و حوزههاي مختلف مورد نياز است و توليدات اگر بخواهد تأثيرگذار و كارآمد باشد، احتياج به شجاعت دارد. اصلاً پيام غدير شايد به يك معنا، پيام شجاعت است چرا كه زماني كه ابلاغ شد به پيامبر اكرم (ص) كه آن چه بر عهدهات است ابلاغ كن؛ بعد تأكيد شد كه تعللي در اين كار صورت نگيرد و اگر اين كار انجام نشود، مأموريتات را به انجام نرساندهاي كه نشان ميدهد مشكلاتي در راه اين ابلاغ خاص وجود دارد كه خداوند تأكيد بيشتري بر اهميت اين ابلاغ دارد و در واقع پيامبر (ص) را متوجه اين موضوع ميكند كه اگر اين كار انجام نشود، كل مأموريت صورت نگرفته است. و لذا وقتي ميفرمايد: «وا... يَعْصِمُكَ مِنَ النّاس» ديگر كاملاً روشن ميشود كه اين ابلاغ ميتواند خطرات جدي جسمي و جاني براي پيامبر (ص) داشته باشد كه خداوند به او بشارت و اميدواري ميدهد كه نگران نباش، خداوند تو را حفظ خواهد كرد و مستندات تاريخي در خصوص اين آيه و اين ماجرا وجود دارد كه خداوند به پيامبرش ميفرمايد نترس، شجاع باش و اين كار را صورت بده كه ما خود تو را حفظ ميكنيم.
از آنجا كه ابلاغ يك كار رسانهاي است با اعتقاد كامل؛ يك مأموريت بزرگ تاريخي است. لذا به پيامبر (ص) مأموريت داده ميشود اين كار را بكن و خداوند سلامتي تو را تضمين ميكند. ما اگر بپذيريم كه كارمان كار انبياء است (و من اين موضوع را در هر جلسهاي كم و زياد يادآوري ميكنم تا اهميت كارمان را بشناسيم) كار ما تربيت جامعه و هدايت مردم و هدايت افكار عمومي است كار ما پرورش و تربيت نيروهاي جامعه است و اين همان كاري است كه انبياء انجام ميدادند.
لذا ما بايد در كارمان شجاعت داشته باشيم چرا كه اگر ما شجاع نباشيم كار در خوري انجام نميدهيم و فقط مديريت ميكنيم و عدد و رقمي ارائه ميكنيم و به سلامت؛ شايد كساني هم كف و سوت و هورا بكشند كه مشكلي پيش نيامد و همه چيز به خير و سلامت گذشت و خطري متوجه برنامهسازان و هنرمندان و مديران نشد و دورهاي گذشت، اما اين رسالت ما نيست. آن وظيفه سنگيني كه ما بر عهده داريم شجاعت ميخواهد. اما كدام شجاعت؟ آيا هر تهوري شجاعت است؟ حتماً نه! آنچه در كار ما مهم است اقدامات شجاعانهاي است كه مبتني بر پژوهش صحيح، منطقي و عاقلانه است. اين اولين كار شماست. وقتي تحقيق و پژوهش جامعي صورت ميگيرد و آسيبهايي مورد توجه قرار ميگيرد، آنگاه راهحلهايي كه ارائه ميشود با شجاعت و جسارت ميتواند تعقيب شود. و اين شجاعت مبتني بر يك عقلانيت و مبتني بر يك خرد جمعي و كار ارزشمند علمي و تحقيقي است كه آن وقت شجاعت ميدهد به مديران ما كه بدون نگراني از هر گونه واكنش مقطعي و موضعي چه از ناحيه افراد دلسوز و چه افراد مغرض، بدون اعتنا به اين فضاها آن وظيفهاي كه بر عهده دارند انجام دهند.
پس كار شجاعانه در رسانه در همه بخشها نيازمند تحقيق و پژوهش است.
نكته دوم اينكه امر پژوهش و تحقيقات صرفاً اختصاص به همكاران حوزه تحقيق و پژوهش، يا پژوهشگران ندارد. همه عزيزان و همكاران ما به نوعي در امر پژوهش در حوزه فعاليت خودشان سهم و وظيفه دارند. و قاعدتاً بايستي تكتك همكاران، در حوزهاي كه انجام وظيفه ميكنند نگاهشان نگاه پژوهشي و تحقيقي باشد. حتي يك خبر زماني كه تنظيم ميشود، نميتواند مستقل و مجرد از يك تحقيق روشني، از همه كساني كه ميتوانند در تنظيم خبر نقش داشته باشند، صورت پذيرد. بارها پيش آمده كه خبري از قول مسئولي گفته شده و بعد معلوم شده كه خبر نادرست و غلط است و توجه اوليه صورت نگرفته و سبب ايجاد مشكلات زيادي در جامعه شده است. چرا كه رسانه ملي وزانت و وجاهت و مشروعيتي در ميان مردم دارد كه روي تكتك اخباري كه ارائه ميشود، حساب باز ميكنند. حساب رسانه ملي از فلان روزنامه يا فلان سايت جداست كه هر آنچه به ذهنشان يا به دستشان ميرسد و هر آنچه فكر ميكنند خوب است انجام شود، (به قولي گزاره محقق الوقوع را با وصف ماضي به كار ميبرند) و در واقع آمال و آرزوهايشان را مطرح ميكنند. آزادي در كشور وجود دارد و اين كار انجام ميشود. ولي وظيفه ما در رسانه ملي اين نيست. مردم روي تكتك خبرهاي ما حساب باز ميكنند، برنامهريزي ميكنند و آينده خودشان را طراحي مينمايند.
بنابراين از يك خبر ساده در حوزه سياسي، تحقيق لازم است تا برنامههاي مفصل و پيچيده و پر هزينه و تأثيرگذار. كه آقاي ميرباقري خيلي خوب اشاره كردند كه هر كسي از منظر خاصي به يك سريال نگاه ميكند و ميخواهد ببيند به آن نكتهاي كه مد نظرش است تا چه حد درست پرداخته شده است و به دنبال همان ميگردد. لذا اگر تحقيق كامل و جامعي نباشد، كارمان درست نخواهد بود. بنابراين همه دوستان حتي در حوزههاي غير توليد و حتي در حوزههاي پشتيباني، و حوزههاي فني كه كاملاً روشن است، به خصوص با پيشرفتهايي كه فناوري امروزه در سطح جهاني و در رسانهها داشته است، نياز به پژوهش داريم. هر تصميمي بخواهيم بگيريم آنقدر بايد تحقيقاتمان كامل و جامع و به روز باشد كه مثلاً، ممكن است ما سرمايهگذاري كنيم و دو ماه بعد ببينيم كه سرمايهگذاريمان باطل بوده است و تجهيزات و امكاناتي آمده است كه ده برابر اين كارآمدي را دارد و قيمتش نيز پايينتر است و سرمايهگذاري قبلي ناكارآمد اعلام ميشود. بنابراين در همه حوزهها، لازم است دوستان اگر ميخواهند كارشان را به خوبي انجام دهند، نگاه پژوهشي داشته باشند.
نكته سوم و آخر، تأكيد بر اين است كه رسانه در توليداتش و برنامهسازياش در واقع يك وظيفه تاريخي دارد پيرامون تحقيق در موضوع.
بسياري از حوزهها و موضوعاتي كه ما وارد ميشويم چون با مسائل ديني و احكام شرعي آميخته است؛ و احكام شرعي در هر حوزه به اندازه محدودي روشن است. اما ميدانيم كه احكام بر موضوعات تكيه دارد و اگر موضوعات خوب شكافته شود و ابعادش دقيق مشخص شود، آن زمان اي بسا حكمهايي كه استخراج ميشود و تكليف ما را معين ميسازد فرق ميكند و اين در همه حوزهها مطرح است و بزرگان و مراجع و صاحبان فتواي ما هم معتقدند كه در مورد يك موضوع بسيط و روشني كه در طول تاريخ برداشت روشني از آن وجود داشته، اگر در طول زمان دچار تطور گردد و ابعاد آن گسترش پيدا كند و موضوعات جديدي مطرح شود و تبديل به موضوعات ديگري شود و ماهيت آن تغيير نمايد، حتماً احكامي كه بر آن حمل ميشود هم متفاوت خواهد بود كه در طول سالهاي پس از انقلاب نمونههاي زيادي را شاهد بودهايم. بسياري از حوزههايي كه در عرصه هنر، فرهنگ و رسانه با آن سر و كار داريم اتفاقاً از اين دست موضوعات است كه شايد در طول تاريخ با وضعيتي كه امروز پيدا كرده و رقبايي كه در اين عرصه ظهور كردهاند و با نيازي كاملاً جدي كه مردم در زندگي روزمرهشان به اين مقولات دارند، ماهيت موضوعات تغيير كرده است و لذا اگر موضوع خوب تبيين و شكافته شود و ابعادش روشن گردد، آن گاه برخي از تكاليف ما در حوزه مسائل شرعي بيشتر ميشود. اين يكي از وظايفي است كه امروز بر گردن ماست و بخش پژوهش ما در اين رابطه مأموريت بسيار جدي دارد. كه موضوعات مرتبط با كار ما دقيقاً تفكيك و شناسايي شود و تحقيقات جامعي پيرامون آن صورت گيرد و اگر در طول سالها اين موضوع، تبديل به موضوع جديدي شده كاملاً روشن شود؛ كه خوشبختانه ما در سازمان مجموعههاي پژوهشي كه داريم مانند مركز پژوهشهاي اسلامي در قم كه پلي ميان دوستاني كه در رسانه تلاش ميكنند و علما و فضلا و حوزههاي علميه است؛ اين فضا صورت بگيرد و اين موضوعات شكافته شود. اتفاقاً دستورات و رهنمودهاي مقام معظم رهبري در نشست اخيرشان با اهالي حوزه بخشياش همينهاست و ايشان با فرمايشاتشان مجدداً تحولي در نگرش حوزههاي علميه ايجاد كردند و ما وظيفه داريم در موضوعات خاصي كه احساس ميشود تكليفاش بايد در حوزه مسائل شرعي بهتر و روشنتر مشخص شود، بتوانيم انجام وظيفه كنيم.
حتماً موضوع موسيقي يكي از اينهاست و چند ماه است در اين حوزه با حضور كارشناسان و روحانيون كار و بحث ميشود تا به يك جمعبندي روشن در خصوص مسائل شرعي حوزه موسيقي برسيم و در واقع طي همين بررسيها، ابعاد قضيه موسيقي در جامعه بسيار گسترده شده است و علاوه بر احكام ثانويهاي كه در ابعاد و عرصههاي مختلف ميتواند مطرح شود و بر اساس مصلحت و نياز جامعه تشخيص داده ميشود، در احكام اوليه و موضوعي كه امروز با آن سر و كار داريم، حتي اگر حوزه تهديدآميزي براي رسانه نباشد، اما خود موضوع نيز تغيير كرده است. اكنون در بازار موسيقي شكاف ميان موسيقي رسمي و غير رسمي بسيار شكاف عميقي شده است و حتي مخاطبان عزيز و جوانان ما را به سوي موسيقيهاي نامناسب جذب ميكنند.
و من اينجا خط جديدي را براي عزيزان در حوزه پژوهش مشخص ميكنم كه انشاءا... هم در مركز پژوهشهاي اسلامي قم و هم در حوزههاي توليدي ما با همكاري مركز تحقيقات سازمان، موضوعات مشخصي كه امروز در چارچوب آن بايد انجام وظيفه كنيم، كاملاًٌ روشن شود؛ تحقيق شود، تحقيق موضوعي، تحقيق محتوايي و نيز تحقيق ميداني و كاربردي شود تا بدانيم اصلاً نگاه مردم نسبت به اين موضوعات چيست و اين موارد براي اينكه مشخص شود، انشاءا... بايد ستادي را نيز در سازمان در اين حوزه فعال كنيم تا نظرات بزرگان دين را در خصوص اين حوزهها روشن كنيم. تا انشاءا... در اين رسانه كه وسيله تبليغ دين و معنويت و اسلام و دستورات پروردگار است، بتوانيم مبتني بر تعاليم الهي به نحو مطلوبي جلو برويم. من بنا داشتم در حوزه آسيبهاي اجتماعي به خصوص در حوزه اعتياد، به صورت مفصلتري صحبت كنم كه به دليل طولاني شدن بحث و كمبود وقت آن را به زمان ديگري موكول ميكنم و اين موضوع مهمي است كه رسانه ملي مسئوليتي سنگين و حساس و تاريخي در اين برهه از انقلاب بر عهده دارد كه انشاءا... مبتني بر تحقيقات موجود و پژوهشهاي در حال انجام بتوانيم برنامهريزي كرده و حوزه توليد را بهتر و مؤثرتر ساماندهي كنيم. در پايان از همكاران و دستاندركاران اين نشست و شعار خوبي كه انتخاب كردهاند تشكر ميكنم كه كاملاً درست است و رسانهاي كه پژوهشمدار باشد، منطقاً برنامههاي تأثيرگذاري خواهد ساخت كه بهترين شعار و وظيفه ذاتي است كه بر عهده ماست. از همه برگزاركنندگان و خصوصاً جناب آقاي پويا و آقاي ابوطالبي تشكر ميكنم.
