|
تحقيق؛ پيششرط توسعه سازمان
هفتهاي كه در آن هستيم، هفته پژوهش است و سازمان صداوسيما، همهساله در آييني نيكو، در اين هفته از پژوهشگران نمونه خود قدرداني ميكند. به اين مناسبت عليرضا پويا دبير برگزاري هفته پژوهش و رئيس مركز تحقيقات سازمان با خبرنگاران هفتهنامه، جامجم و سروش گفتوگو كرد. پويا در اين گفتوگو بايد و نبايدها و هست و نيستهاي عرصه پژوهش كشور و سازمان را برميشمرد: ● پژوهش و تحقيق در كشور ما با چه تنگناهايي مواجه است؟ شاخصهاي ارزيابي وضعيت پژوهش حكايت از اين دارد كه هنوز تنگناهاي اساسي در موضوع پژوهش داريم و به طبع، اين مشكلات و تنگناها به سازمانهايي كه با تحقيق و پژوهش پيوند دارند (از جمله صداوسيما) تسري مييابد. اين موارد را ميتوان اينگونه برشمرد: 1. نارسايي در بودجه تحقيقاتي كشور براساس برنامه چهارم توسعه، بايد 3درصد از توليد ناخالص ملي كشور به تحقيقات اختصاص يابد، اما امسال كه در ميانه برنامه چهارم توسعه هستيم، ميزان مصوب مجلس فقط 87 درصد بوده است؛ يعني كمتر از نصف چيزي كه بايد باشد (البته با اميد به اينكه اين ميزان مصوب، محقق شود!).
كمبود بودجه يكي از مشكلات مهم عرصه پژوهش كشور و همه سازمانهاي فعال در امر پژوهش است. 2. كمبود پژوهشگر طبق برنامه چهارم توسعه، تعداد پژوهشگران كشور بايد به 2 هزار نفر در ميليون برسد، ولي بنا به اطلاعات ما در سال 86، اين رقم فقط 336 نفر در يك ميليون بوده كه تا پايان سال 88 (كه پايان برنامه چهارم توسعه است) هرگز به 2 هزار نفر در ميليون نخواهد رسيد. 3. نظام آموزش رسمي كشور محقق نميپرورد نكته مهم اين است كه نظام آموزشي رسمي كشور هنوز قابليت پرورش محقق را در سطح عالي ندارد و اين نظام آموزشي بايد به گونهاي طراحي شود كه تحصيلكردگان دانشگاه، مشي و خوي پژوهشگري داشته باشند. لازمه اين تحول اين است كه در همه سطوح آموزشي كشور، به جاي تكيه بر نمره و حفظيات، تكيه عمده بر تفكر، انديشه، خلاقيت و بروز استعدادها باشد. در شرايط حاضر، ميبينيم كه در علوم انساني، توليد علم، بسيار كم است و افرادي كه تحصيلات دانشگاهي دارند عادت ندارند تئوريپردازي كنند و طرح نو ارائه دهند. اين از ديگر چالشهاي عرصه پژوهش و تحقيق كشور و سازمان است. 4. دوري تصميمگيريها از پژوهش متأسفانه هنوز ميبينيم كه اين فرهنگ كه مديران كشور، به خصوص مديران ارشد، تصميمان مهم خود را بر پايه تحقيق و پژوهش اتخاذ كنند، جا نيفتاده و اين از معضلات است. در حوزه تحقيق، به نوعي، جنبه عرضه و تقاضا را ميبينيم؛ به اين معنا كه هرچه از نتايج تحقيق و پژوهش در تصميمگيريهاي كشور استفاده شود، اين عرصه رشد و گسترش بيشتري مييابد. ●
پژوهشها و تحقيقات سازمان چه ويژگيهايي دارند؟ در سالهاي اخير تلاش زيادي شده كه اولاً تحقيقات رويكرد دقيق علمي و ضريب اطمينان بالا داشته باشد و ديگر اينكه اين تحقيقات مبتني بر نياز سازمان باشند. ●
سازمان از نتايج پژوهشها و تحقيقات مراكز پژوهشي خود در چه زمينهاي ميتواند بهره بگيرد؟ اين تحقيقات در دو زمينه اصلي «برنامهريزي سازماني» و «راهكارهاي توليد» ميتواند مديران و برنامهسازان را ياري كند. ●
از هفته پژوهش كه در آن هستيم و شما دبير آن هستيد، بگوييد. گردهمايي پژوهشگران سازمان كمك خوبي براي تقويت حوزه پژوهش سازمان و افزايش انگيزه پژوهشگران است. همچنين استفاده از پژوهشها در توليدا و تصميمگيريها را افزايش ميدهد. در اين گردهمايي، از 26 پژوهشگر و 3 پرسشگر سازمان تجليل خواهد شد. ●
هفتههاي پژوهش سازمان هر سال نامي دارد؛ امسال چه نامي براي آن گذاشتهايد؟ هفته پژوهش امسال، نام «پژوهش و سيما» دارد و اداره كل پژوهش سيما براي آن فعاليتهاي گوناگون تدارك ديده است.
● در سالهاي اخير، براي جاري و ساري شدن تحقيقات در تصميمگيريها و توليدات چه كارهاي عملي انجام شده است؟ خبر مهم در اين زمينه اين است كه از دو سال پيش تا كنون، تحقيق و پژوهش متقاضي دارد. در گذشته ما توليدات پژوهشي ارائه ميكرديم و در بخش توليد و تصميمگيريها اهميت نميدادند، اما اكنون (از ديماه سال گذشته) از واحدهاي مختلف ميخواهيم درخواستهاي پژوهشي خود را اعلام كنند. (براساس دو رويكرد اساسي «افق رسانه» و «چشمانداز 20ساله»)؛ بر مبناي اين درخواستها، برنامه سالانه مركز تحقيقات تنظيم ميشود و ما هم ملزم به جوابگويي و انجام اين پژوهشها هستيم، زيرا در پس اين درخواستهاي پژوهشي تصميم مهمي اتخاذ خواهند كرد ...
● هنوز هم در سيما برنامههايي ديده ميشود كه كارشناسان معتقدند پشتوانه تحقيقي و پژوهشي ندارند. با اين قبيل توليدات چه بايد كرد؟ اينكه برنامه توليدي پشتوانه پژوهشي داشته باشد در حيطه وظايف مركز تحقيقات نيست؛ اداره كل پژوهش سيما بايد بر اين مسئله نظارت كند. گروه زيادي از برنامههاي سيما بايد واقعاً پشتوانه پژوهشي داشته باشند؛ و اين تحقيقات را خود عوامل برنامهساز بايد انجام دهند (و اداره كل پژوهش سيما نظارت كند). اين نقش بر زمينمانده اداره كل پژوهشهاي سيما كه نقش مهمي است، در دو سال اخير دوباره به آن توجه شده است.
|
