امام صادق علیه السلام:
کسی که خود را برای روزی خانوادهاش به زحمت میاندازد و کار میکند مانند رزمندهاست که در راه خدا میجنگد.
اداره کل پژوهشهاي راديو
اداره کل پژوهشهاي راديو يکي از زيرمجموعههاي فعال راديوي جمهوري اسلامي ايران است که مأموريت آن شناسايي و پاسخگويي به نيازهاي علمي و پژوهشي برنامهسازان راديو از طريق انجام يا پشتيباني پژوهش و ترجمه به منظور ارتقاي کيفي برنامههاست. اين اداره کل با بيش از 10سال فعاليت، با شناخت همه جانبه راديو و پيام راديويي و انجام پژوهشهاي بنيادي و کاربردي توانسته آثار متعددي در زمينههاي مختلف فرهنگي، اجتماعي، سياسي، اقتصادي و به ويژه رسانه و راديو تهيه و منتشر کند که نه تنها مورد استفاده عوامل برنامهساز واقع شده و نگاه آنها را به برنامهسازي راديويي علميتر و دقيقتر ساخته که حتي توانسته در سطحي ظريتر به مثابه مرجعي معتبر مورد ارجاع مراکز آکادميک کشور قرار گرفته و در آنها جريانسازي نمايد.
برخي از فعاليتهاي انجام شده توسط اداره کل
• تأليف بيش از 60 عنوان کتاب.
• ترجمه 30 عنوان کتاب از نويسندگان صاحب نظر جهان.
• ترجمه و تأليف دهها مقاله و گزارش علمي.
• انتشار 37شماره «مجله علمي- تخصصي راديو»
• تهيه و انتشار 49 شماره «دو هفتهنامه آموزشي يادداشت»
• برگزاري همايشهاي مرتبط با رسانه و راديو در سطح دانشگاهي و بينالمللي که حاصل آنها تهيه دهها مقاله علمي از سوي اساتيد دانشگاهها و برقراري پيوند ميان راديو و دانشگاه بوده است.
مجله راديو
• مجلهي راديو، نخستين ماهنامهي تخصصي راديويي ايراني، چند سالي است در اين اداره چاپ و منتشر ميشود. حضور اين نشريه در دل مجموعهي راديو، همواره نويدبخش طرح مباحث تازه و مفيد آموزشي و پژوهشي و دميدن روح تحقيق و پژوهش در ميان همکاران راديويي بوده است. از سوي ديگر مجله راديو با انعکاس نظرات کارشناسان حوزه رسانه و ديگر علوم مرتبط از ميان استادان و پژوهشگران دانشگاه، پلي ميان راديو و حوزههاي پژوهشي خارج از سازمان نيز گشوده است.
• اهداف مجله راديو
• اين نشريه از آغاز تاکنون اهداف ذيل را پيگيري نموده است.
• ارائهي دانش به روز و کارآمد راديويي در قالب مقالات ترجمهاي يا تأليفي.
• ارتقاي سطح دانش دستاندرکاران راديو.
• انتقال نظريات و نتايج تأملات صاحب نظران علوم مرتبط با راديو از سراسر کشور به دستاندرکاران راديو.
• فراهم آوردن زمينههايي براي رواج نقد در راديو.
• تشويق نيروهاي درونسازماني به ويژه عوامل توليد به انجام کارهاي پژوهشي در زمينههاي مرتبط با تخصص آنان.
• فراهم آوردن زمينهاي براي تبادل اطلاعات ميان پژوهشگران راديويي.
• توليد دانش بومي راديويي با ايجاد انگيزهي پژوهش و تحقيق در پژوهشگران و عوامل توليد برنامهاي در کشور.
مجله يادداشت:
• «يادداشت»، نشريهاي آموزشي است که هر دو هفته يک بار، با مطالبي جديد و رنگ و بويي تازه، براي اهالي راديو، منتشر ميشود. بيشک در دل ساعتهاي سنگين کار در راديو، زماني که ديگر فرصت و حتي انگيزهاي براي مطالعه مطالب و مفاهيم گاه سنگين و دشوار راديويي باقي نمانده است، «يادداشت» با خلاصه و ساده کردن اين اطلاعات در قالبي کوچک و با ياري گرفتن از عکس، رنگ و طرحهاي بديع، اين امکان را به شکلي جداب در اختيار مخاطب خود قرار ميدهد. از سوي ديگر، حضور «يادداشت» در دل مجموعهي راديو، امکانهاي ديگري را در زمينهي معرفي همکاران پرتلاش در قالب مصاحبههاي کوتاه، انتقال تجربههاي بزرگان و پيشکسوتان به ديگر همکاران راديويي، نقد برنامهها، انتقال اخبار راديويي و... فراهم ميآورد.
• اهداف «يادداشت»
• تلاش براي خلاصه، ساده و قابل فهم کردن مفاهيم راديويي به گونهاي که امکان مطالعه و دريافت آنها در کوتاهترين زمان فراهم شود.
• ايجاد ارتباط ميان بخش پژوهش با ديگر بخشهاي راديو
• تلاش براي مکتوب و ماندگار کردن تجربههاي برنامهسازان.
• تلاش در جهت انتشار نشريهاي که همهي راديوييها آن را از آن خود بدانند و بتوانند حکايتگر حرفهاي خود آنان باشد.
• فراهم آوردن امکان نقدهايي ساده و صميمي که در بهبود سطح کيفي برنامهها مؤثر باشد.
• انتقال اخبار موفقيتها و تلاشهاي همکاران راديويي.
• کتابهاي تأليفي
• يکي از مهمترين اهدافي که دستيابي به آن همواره در اين اداره کل مورد توجه بوده مکتوب نمودن تجربياتي که همکاران در طول سالها کار در راديو اندوختهاند و يا انتشار نتايج تحقيقات در حوزه راديو براي استفاده ساير همکاران است. به همين منظور در طي سالها فعاليت اين واحد بيش از 60 عنوان کتاب تأليف شده است که 30 عنوان از کتابها ويژه راديو بوده و توسط همکاران باتجربه و اساتيد برنامهساز در راديو به رشته تحرير درآمده است. از جمله اين کتابها ميتوان به مواردي نظير «تأملاتي جامعهشناختي درباره راديو»، «رهبران محلي و راديو»، «اصول تهيه برنامه راديويي»، «اصول نمايشنامهنويسي راديويي»، «گزارشگري در راديو» و «بازيگري در راديو و در تلويزيون» اشاره کرد.
اداره کل پژوهشهاي راديو در يک نگاه
مقدمه
اداره کل پژوهشهاي راديو (تحقيق و توسعه سابق) يکي از زيرمجموعههاي ستادي معاونت صداي جمهوري اسلامي ايران است که رسالت آن شناسايي و پاسخگويي به نيازهاي علمي و پژوهشي برنامهسازان راديو از طريق انجام يا پشتيباني پژوهش و ترجمه به منظور ارتقاي کيفي برنامههاست. اين اداره کل طي 10سال فعاليت، با شناخت همه جانبه راديو و پيام راديويي و انجام پژوهشهاي بنيادي و کاربردي توانسته آثار متعددي در زمينههاي مختلف فرهنگي، اجتماعي، سياسي، اقتصادي و به ويژه رسانه و راديو تهيه و منتشر کند که نه تنها مورد استفاده عوامل برنامهساز واقع شده و نگاه آنها را به برنامهسازي راديويي علميتر و جديتر ساخته که حتي توانسته در سطحي نظريتر به مثابه مرجعي معتبر مورد ارجاع مراکز آکادميک کشور قرار گرفته و در آنها جريانسازي نمايد. ارتقاء بينش علمي و ايجاد بستري مساعد براي پويايي و شکوفايي ظرفيتهاي راديودر زمينههاي ترجمه و تأليف از اهداف مهم هريک از زيرمجموعههاي مختلف اين اداره کل است. به يقين ترجمه جديدترين منابع موجود در زمينه راديو و تأليف کتب و مقالاتي که بتواند به عنوان مآخذي مورد استفاده برنامهسازان و پژوهشگران راديو قرار گيرد در افزايش اين بينش مؤثر خواهد بود.
از يک منظر پژوهشهايي که در راديو انجام ميشود را ميتوان به دودسته کلي تقسيم نمود:
• پژوهشهايي که به منظور توليد برنامه انجام ميگيرد و در صدد است تا محتواي برنامههاي راديويي را اعتلا بخشد (پژوهش برنامهاي).
• پژوهشهايي که موضوع آن خود راديو و برنامههاي آن است.
اگر چه اداره کل پژوهشهاي راديو در نوع اول پژوهشها به صور گوناگون (تهيه و نشر پژوهشهاي موضوعي خاص جهت توليد برنامه، برگزاري بخش برنامههاي پژوهش محور در جشنواره بينالمللي راديو و محک زدن برنامهها از حيث محتوايي، چاپ و نشر متون برنامههاي برگزيده راديويي، نقد وبررسي محتوايي برخي برنامههاي راديويي در مجله علمي- تخصصي راديو و دو هفتهنامه آموزشي يادداشت و...) مشارکت داشته است، اما از آنجا که اين گونه پژوهشها عموماً در درون شبکهها انجام ميپذيرد، بيشتر توان خود را متمرکز بر قسم دوم پژوهشها نموده است. در اين مسير سعي شده است تا از مناظر مختلف علمي (روانشناسي، جامعهشناسي، ارتباطات، مديريت، زبانشناسي، ادبيات، مطالعات فرهنگي، موسيقي و نمايش و...) و ترجيحاً به صورت بين رشتهاي به تحليل راديو و پيام راديويي پرداخته شود.
برخي از فعاليتهاي انجام شده
- تأليف حدود 50 عنوان کتاب.
- ترجمه 20 عنوان کتاب از نويسندگان صاحب نام جهان.
- ترجمه و تأليف دهها مقاله و گزارش علمي.
- انتشار 34 شماره «مجله علمي- تخصصي راديو» .
- تهيه و انتشار 35 شماره «دو هفته نامه آموزشي يادداشت» .
- توليد و تکثير محدود پژوهشهاي برنامهاي (پژوهشهايي که به منظور برنامهسازي انجام ميپذيرند).
- برگزاري همايشهاي «دين و رسانه»، «زبان معيار»، «نقش راديو و جايگاه آن در نظام نوين ارتباطات» و همچنين «سمينار سياستهاي خارجي رسانهاي آمريکا» که حاصل آن تهيه دهها مقاله علمي از سوي اساتيد دانشگاهها و برقراري پيوند ميان راديو و دانشگاه بوده است.
از ديگر فعاليتهاي اين اداره کل در جهت ارتقاء سطح کيفي برنامهها با استفاده از پشتوانه تحقيقي و نيز جهتدهي به پژوهشهاي کشور در حوزه راديو، تعيين محورها و اولويتهاي پژوهشي ميباشد که اهم اين اولويتها عبارتند از:
- شيوههاي برنامهسازي براي گروههاي مختلف
- ويژگيهاي شبکههاي تخصصي
- سبکهاي برنامهسازي در شبکههاي تخصصي
- ضرورت تفکيک قالب و محتوا در شبکههاي تخصصي
- مخاطبشناسي
- نقش نرمافزارهاي چند رسانهاي در راديو
- معرفي برنامهها و قالبهاي موفق برنامهسازي در راديوهاي خارجي
- راهکارهايي براي ايجاد تنوع در فرم و محتواي برنامهها
- عوامل هويتساز در شبکههاي راديويي
- شاخصهاي کيفيت در برنامههاي راديويي
- بررسي نمادها در راديو
- عوامل قدرتمندسازي راديو
- فناوريهاي نوين راديويي
- محدوديتها و امکان نمايشهاي راديويي
- طنز در راديو (ويژگيها)
- مديريت در راديو
- نقشهاي راديو در اجتماع
- فرصتها و محدوديتهاي راديو
- ويژگيهاي مشاغل مختلف راديويي (گويندگي، نويسندگي، تهيهکنندگي و...)
در تمامي اين اولويتها هدف نهايي آن است که ميان مباحث نظري مطرح شده در حوزه راديو و مباحث کاربردي و تجربي اين حوزه ارتباط برقرار شود.
برخي از پژوهشها و تأليفات در دست انجام
1. تأليف 8 عنوان کتاب در حوزه مطالعات فرهنگي و راديو با عناوين :
• بازنمايي گروههاي اجتماعي در راديو
• تحليل روايتها، داستانها و قصههاي راديويي
• درآمدي بر موسيقي مردم پسند
• موسيقي راديو
• تحليل جامعهشناختي برنامههاي خانواده در راديو
• دين و راديو
• ساختار روايي برنامههاي طنز
• تاريخ اجتماعي راديو در ايران
توسط آقاي دکتر عباس کاظمي (به نمايندگي از مرکز مطالعات فرهنگي جهاد دانشگاهي دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه تهران)
2. تأليف مقالات پژوهشي در مورد نقد راديويي توسط خانم ملکه شاهي زاده که تاکنون 2 مقاله باعناوين «راديو در تخاطب با دنياي مدرن» و «جايگاه راديو در جهاني شدن» از ايشان دريافت شده است.
3. تأليف مقالات پژوهشي پيرامون گويندگي در راديو توسط جناب آقاي غلامعلي اميرنوري.
4. تدوين تاريخ راديو توسط سرکار خانم سعيده الفت که اين کار در حال اتمام مي باشد.
5. تأليف 3جلد کتاب توسط آقاي پيام روشنفکر (به نمايندگي از موسسه مطالعات بين رشتهاي انگاره پژوه فردا) با عناوين:
• نقش رسانهها در توسعه، بررسي تأثير مصرف راديو در توسعه اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي روستاها(200صفحه)
• نقش رسانهها در توسعه، بررسي رابطه مصرف راديو با سطوح توسعه شهري در ايران در طول يک بازه زماني (200 صفحه)
• نقش رسانهها در انسجام ملي، بررسي تأثير مصرف راديو و انسجام ملي در ميان قوميتها (200صفحه)
6. مکتوب کردن برنامه نقد سياسي راديو معارف و تبديل آن به کتاب 250 صفحهاي توسط آقاي اکبري که تاکنون 3/2 کار انجام شده و پيادهسازي و تنظيم اوليه آن صورت گرفته است.
7. تأليف مقالات پژوهشي در زمينه نمايش و داستانهاي روايي نمايش توسط سرکار خانم شوهاني که تاکنون 6 مقاله تحويل داده شده است.
8. آماده سازي کتاب " به همين سادگي" شامل انتخاب 35 گفتگو با صاحبنظران عرصه فرهنگ کشور توسط آقاي نوراله مرادي. اين کار تاکنون 50 درصد پيشرفت داشته است.
9. تأليف مقالات پژوهشي در زمينه راديو توسط آقاي علي زيودار.
10. تدوين کتاب تاريخچه و سير و تطور و تحول راديو در ايران (1385- 1319) (400 صفحهاي) توسط سرکار خانم گيتي کاوه.
11. تدوين کتاب داستانهاي شاهنامه در 3جلد (200 صفحهاي) توسط آقاي کيانپور که تاکنون يک جلد از اين اثر تکميل و به اين اداره کل ارائه شده است.
12. تأليف کتاب راديو و سياست توسط آقاي رضا مختاري اصفهاني. مقالات اين اثر تهيه و کتاب در حال تدوين ميباشد.
13. تهيه مقالات پژوهشي با محوريت ارتباطات ديني توسط آقاي عليرضا مومن آراني که تاکنون يک مقاله با عنوان بررسي چارچوبهاي نظريه رسانه ديني توسط ايشان ارائه شده است.
14. تأليف کتاب تحقيقي با عنوان "راديو و هويت قومي (شناخت نقش راديو در مديريت تعامل ميان هويت ملي و هويت قومي ايران)" توسط سرکار خانم دکتر فهيمه حسين زاده.
15. برگزاري و اجراي 10 نشست يک روزه راديويي توسط آقاي دکتر محسنيان راد (به نمايندگي از انجمن علمي ارتباطات و مطالعات فرهنگي) با موضوعات:
• راديو و موسيقي
• راديو و روايت
• سياستهاي رسانهاي راديو
• راديو و هويتسازي ملي
• راديو و اينترنتي و پادکستها
• راديو و فرهنگ مردم پسند
• راديو در جهان فردا
• مردم و توليدات راديو
• پخش گسترده و راديو خصوصي
• راديو و اتومبيل
که در هر يک از محورهاي نشست حداکثر 7 سخنراني علمي توسط اساتيد ارائه ميشود.
در نهايت نيز هر سخنراني به صورت مقاله علمي تايپ و جهت چاپ و نشر به اين اداره کل ارائه خواهد شد.
16. تهيه مقالات پژوهشي در مورد زبان و راديو توسط خانم نوشين شاهنده.
17. انجام 50 مصاحبه با صاحبنظران، پژوهشگران، جامعهشناسان، روانشناسان، مردمشناسان و... پيرامون موسيقي توسط آقاي شفيعي.
18. تأليف کتابهايي با موضوعات ذيل توسط آقاي دکتر حميد شيخ محمدي خمسه:
• راديو بحران
• موسيقي و نقش آن در جامعه هند (با تأکيد بر راديو)
19. تأليف کتابهايي با موضوعات ذيل توسط سرکار خانم مرضيه ترحمي:
• راديو در سيستم جديد اطلاع رساني
• تاثير سيستم اطلاع رساني بر راديو
20. تدوين تاريخ راديو در ايران و تاريخ موسيقي در راديو به صورت چند رسانهاي (نوشتاري، شنيداري و ديداري) توسط آقاي طاهري (به نمايندگي از کانون بازنشستگان سازمان).
