اداره كل آموزش و پژوهش سيما

روابط عمومي اداره کل پژوهش و آموزش سيما : اداره کل پژوهش و آموزش سيما در سال 1373 و با نام پيشين اداره كل پژوهشهای برنامه ای معاونت سیما با هدف انجام تحقیقات و پژوهشهای راهبردی و کاربردی رسانه ای فعالیت خود را آغاز نمود. اين در حالي است كه در آن زمان لزوم ساماندهی و ارتقاء کیفی برنامه های سیمای جمهوری اسلامی ایران، در سازمان صدا و سيما به شدت احساس مي شد .
از آن زمان تا كنون ساختار و شرح وظایف واحدهای اين اداره کل در دوره مدیریتهای مختلف و با توجه به نوع سیاستگذاری مسئولان رسانه ملی، دستخوش تغییراتی مخنلفي بود اما در طی سالهايي كه گذشت، مسیر اصلی و هدف بنیادین اداره کل که همان ارتقاء کیفی برنامه های سیماست، همواره به عنوان یک اصل مدنظر قرار گرفته و از سوي مدیریتهای مختلف، به شیوه های گوناگون حفظ شده است. اداره کل پژوهشهای سیما در اواخر سال 85 باتوجه به گسترده شدن فعالیتهایش به "اداره کل پژوهش و آموزش سیما" تغییرنام داد که هم اکنون با ساختاری جدید به فعالیت خود ادامه می دهد.
در رویکردی کلی می توان ساختار و شرح وظایف واحدهای مختلف اداره کل را به این شرح خلاصه کرد:

• واحد پژوهش:

یکی از ارکان اصلی اداره کل پژوهش و آموزش سیما، واحد پژوهش است که خود از دو حوزه اصلی پژوهش های بنیادین و برنامه ای تشکیل یافته است که تحقیقات آن در هر دو حوزه با سه رویکرد «پیام شناسی»، «ساختارشناسی» و «مخاطب شناسی» صورت می گیرد.

- پژوهش بنیادین
پژوهش های بنیادین، پژوهش هایی با موضوعات و اهداف کلان ملی مبتنی بر آثار اندیشمندان و بزرگانی همچون امام خمینی (ره)، مقام معظم رهبری (مدظله العالی)، استاد شهید مرتضی مطهری (ره)، علامه طباطبایی(ره)، آیت الله جوادی آملی (دام ظله) و سایر اندیشمندان است.
به همین منظور تفکیک موضوعی و ارائه مفاهیمی روشن از نظرات شخصیت های یاد شده، تفکر حاکم بر سیاست ها و برنامه های رسانه ملی را تشکیل خواهد داد. این پژوهش ها در مرحله اول یعنی «پیام شناسی» با انتشار کتاب های «تجلی پیام در افق رسانه ملی» در هفت مجلد، ارائه معارف اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری، ایجاد کتابخانه های تخصصی بزرگان تجلی پیام (شامل کتاب، نرم افزار و مجلات)، جمع آوری چکیده آثار، مقالات و پایان نامه بزرگان تجلی پیام، ساخت محتوایی گفتارهای شهید مطهری تحت عنوان «ضمیر منیر» آغاز گردیده که این روند تا مراحل بعدی چون ساختارشناسی و مخاطب شناسی ادامه یافته است.
از فعالیت هایی که از سوی واحد پژوهش های بنیادین در جهت مخاطب شناسی صورت گرفته، می توان به انتشار دوره 5 جلدی مخاطب شناسی در اندیشه های بزرگان تجلی پیام، پژوهش های مناسبتی و... اشاره کرد.

الف - پژوهش موضوعی
در مبحث پژوهش های موضوعی به عنوان بخشی از پژوهش های بنیادین با مبنا قرار دادن یک موضوع و انجام پژوهش مرتبط، سعی بر آن است که مبنا و شالودۀ اصلی ساخت یک برنامه و تولید آن مشخص شود. به همین منظور گردآوری اطلاعات، شناسایی منابع و تحلیل و تفسیر آن ها و به قابلیت رساندن اطلاعات پژوهشی برای استفاده در برنامه سازی و نیل به هدف های از پیش تعیین شده از زمره فعالیت هایی است که در جریان انجام پژوهش های موضوعی صورت می گیرد.
به طور کلی اهداف مورد نظر در پژوهش موضوعی را می توان به صورت زیر بر شمرد:
رفع نیازهای خرد و کلان برنامه سازان در سطح سازمان صدا و سیما، پوشش دادن اهم نیازها، مصالح و خواسته های افراد مختلف جامعه در رسانه، تأثیرگذاری پردامنه و عمیق بر تولید، تأمین اطلاعات پژوهشی مورد نیاز برنامه سازان، همکاری نظام مند با مراکز تولیدی از جمله شبکه ها و گروه های برنامه ساز، تأکید و توجه به تأثیرگذاری مثبت، سازنده و ارزشمند بر مخاطبان، مد نظر قرار دادن مصالح و منافع کشور، تأکید بر تصویر و قابلیت تصویری پژوهش ها، گردآوری و تدوین پژوهش به زبان خاص رسانه، توجه و تأکید بر اهداف کلان افق رسانه و مبنا قراردادن آن ها در کار پژوهش موضوعی.

ب- پایگاه اطلاعاتی
به دنبال نیل به اهداف خرد و کلان طرح شده در بخش پژوهش موضوعی، دو پایگاه اطلاعاتی «فرهنگ و تمدن تاریخی» (اسلامی – ایرانی) و «خلاصه آثار ادبی و نمایشی» و طراحی نرم افزار مرتبط با آن از زمره فعالیت هایی است که در حال انجام بوده و ساختار و شالوده اصلی آن در نمایشگاه توانمندی ها و دستاوردهای اداره کل پژوهش و آموزش سیما، برای اولین بار در معرض دید گذاشته شد.
پایگاه «فرهنگ و تمدن تاریخی» به مانند یک دایره المعارف بزرگ تاریخی با بهره گیری از اسناد و مدارک معتبر تاریخی در حوزه فرهنگ و تمدن ایرانی – اسلامی (از صدر اسلام تا انقلاب اسلامی ایران) به بررسی و مطالعه، استخراج، گردآوری، تنظیم و ذخیره سازی داده های تاریخی بر اساس سرفصل های موضوعی متنوع و متعدد پرداخته است ، تا بر اساس آن کلیه محققان و پژوهشگران، برنامه سازان و دست اندرکاران تولیدی و دیگر علاقمندان به مطالعه در حوزه فرهنگ و تمدن ایران از آن بهره مند شوند.
این پایگاه برگرفته شده از 110 هزار فیش تحقیقاتی (بیش از 85 هزار رکورد) برگرفته از حدود 1260 عنوان کتاب معتبر در محدوده زمانی از صدر اسلام تا انقلاب اسلامی (هشت دوره تاریخی مجزا)، و محدوده جغرافیایی ایران زمین (حوزهای ایران در سیر تاریخی)، ساختار نمودار درختی (با سرفصل های موضوعی اصلی و فرعی شامل تاریخ، جغرافیا، اقتصاد، اجتماع، سیاست، دین، فرهنگ، هنر، مؤسسات تمدنی جدید و...) است.
آنچه به عنوان چشم انداز این پایگاه در آینده مورد توجه است، راه اندازی بانک فرهنگ و تمدن در راستای پشتیبانی از پژوهش های برنامه ای و تولیدات سازمانی در موضوعات مختلف با مضامین تاریخی، گنجاندن حجم بیش از هزار تصویر، عکس و طرح تاریخی از شخصیت های تاریخی، اماکن و بناهای تاریخی، پوشاک ایرانیان در دوره های تاریخی مختلف در بانک فرهنگ و تمدن و تعامل با شبکه ها و گروه های برنامه ساز به منظور انجام فعالیت های پژوهشی تأمین نیازهای پژوهشی در امر ساخت و تولید برنامه های نمایشی و غیرنمایشی است.
این در حالی است که اداره کل پژوهش و آموزش سیما بنا بر مأموریت اصلی خود یعنی پشتیبانی تولید، یکی از پایگاه های بخش اطلاع رسانی خود را به تلخیص متون ادبی اختصاص داده که از سال 1376 با استمداد از کارشناسان حوزه های مختلف، فعالیت این پایگاه به منظور طراحی و کار دشوار بررسی، بازخوانی، تلخیص و دسته بندی آثار ادبیات داستانی و نمایشی آغاز شد. گردآوری این اطلاعات با هدف ایده بخشی و کمک در یافتن سوژه های مناسب برای تولید آثار در ساختارهای نمایشی و اقتباس از آثار ادبی، انجام یافته است.
شایان ذکر است که تاکنون بخشی از اطلاعات موجود در این بانک در قالب 24 جزوه پژوهشی تهیه و در اختیار علاقمندان قرار گرفته است. همچنین تعداد محدودی از عناوین موجود در بانک خلاصه آثار نیز به صورت آن لاین در سایت اداره کل (tvr.ir) قابل بهره برداری است . پایگاه «خلاصه آثار ادبی و نمایشی» برگفته از 12000 عنوان اثر ادبی و نمایشی و کتاب و کلیه آثاری است که تاکنون در حوزه ادبیات داستانی و نمایشی در داخل کشور و به زبان فارسی تألیف، ترجمه و منتشر شده که خلاصه آثار موجود در این پایگاه در قالب های متنوع ادبی مانند، داستان بلند، داستان کوتاه، رمان، نمایشنامه، فیلمنامه، افسانه، قصه، داستان رمزی و حکایت تدوین شده است.
تعامل با مراکز تولیدی و ارائه خدمات پژوهشی مورد نیاز، قرار دادن بخشی از اطلاعات بر روی سایت اداره کل جهت سهولت در دسترسی علاقمندان به اطلاعات موجود در پایگاه خلاصه آثار، مشارکت با سایر مراکز پژوهشی در سطح سازمان و نیازسنجی از دست اندرکاران تولید برنامه های سیما، به روز کردن اطلاعات موجود با توجه به نتایج به دست آمده از نظرسنجی ها و نیازهای مخاطبان و... چشم اندازی است که تا کنون برای این پایگاه متصور شده است.

_ پژوهش برنامه ای
از آنجا که پژوهش های مورد توجه در اداره کل پژوهش و آموزش سیما، در چارچوب نیازها و با توجه به وظایف تولیدی رسانه ملی صورت می گیرد، و جنبه تئوریک محض ندارد، لذا اغلب آن ها قابل تبدیل به برنامه اند که در مواردی به شکل «برنامه های الگویی» جهت بهره برداری به شبکه های گوناگون سیما ارائه می شوند.به همین جهت در قالب پژوهش های برنامه ای به مواردی چون «ساختارشناسی»، «مخاطب شناسی» و «ایده پردازی» پرداخته می شود.

الف - ساختار شناسی
در حوزه ساختار شناسی نیز یکی از طرح های اساسی این اداره کل، «استانداردسازی ساختار برنامه های سیما» است. در این طرح، اداره کل پژوهش و آموزش سیما بر آن است تا با شیوه ای نو، الگوهای استاندارد و تعریف شده ای را برای ژانرها و قالب های مختلف برنامه های سیما تدوین نماید.
ساختارشناسی عنوانی است برای بررسی، پژوهش و ارزیابی ساختار برنامه های تلویزیونی. در همه شبکه های تلویزیونی برتر جهان، واحد ساختارشناسی را به عنوان پلی میان پژوهش برنامه ای و برنامه سازی گروه های تولیدی قلمداد می کنند.
ساختارشناسی، آنچنان که از نامش پیداست با توجه به علم ساختارگرایی (برآمده از «علوم انسانی» به ویژه زبان شناسی، ارتباط شناسی، جامعه شناسی و مخصوصاً نشانه شناسی) به تبیین ساختار هر یک از برنامه های تلویزیونی می پردازد . ارکان ساختاری، روابط میان ارکان و اجزاء و بالاخره زمینۀ موضوعی ، هرگونه قالب برنامه سازی را در بر می گیرد و دست آخر با طبقه بندی کردن انواع برنامه از دیدگاه ساختاری، ملاک ها و معیارهای ارزیابی هر یک را عرضه می دارد.
از دیدگاه ساختارشناسی می توان کلیه برنامه های تلویزیونی را تحت 10 ساختار اصلی و کلی شناسایی کرد. هر کدام از این 10 عنوان اصلی دارای زیر مجموعه هایی هستند که با نگاهی جزئی تر به تقسیم بندی قالب های متداول می پردازند.
از زمره فعالیت هایی که در مجموعه ساختارشناسی صورت گرفته، می توان به پژوهش «برنامه های مستند تلویزیونی» از مجموعه پژوهش های ساختارشناسی برنامه های تلویزیون، پژوهش «ساختارهای نمایشی در برنامه های تلویزیون» از مجموعه پژوهش های ساختارشناسی برنامه های تلویزیونی، «جستارتی در مفهوم پژوهش های برنامه ای»، تلاشی موجز در تعریف پژوهش برنامه ای از دیدگاه ساختارگرایی و تهیه فهرستی کامل از مجموعه منابع و مأخذ فارسی و لاتین مربوط به ساختارهای تلویزیونی جهان، اشاره کرد،اما آنچه به عنوان برنامه های آتی واحد «ساختارشناسی» قابل طرح است، تلاش برای دست یابی به تعریفی جامع از ساختارها و قالب های برنامه سازی در تلویزیون در راستای ادامه مجموعه پژوهش های ساختارشناسی برنامه های تلویزیونی، تطبیق الگویی برنامه سازی با رویکرد ساختارهای جدید برنامه سازی، دستیابی به مناسب ترین ساختار و قالب های برنامه سازی متناسب با مضمون و مخاطبان و شناخت ساختارهای نو و ایجاد تنوع در ساختارهای برنامه سازی به منظور ارتقای کیفی تولیدات تلویزیونی است.

ب- مخاطب شناسی
از دیگر بخش هایی که به عنوان زیربنای کار پژوهش های برنامه ای در جهت شناخت مخاطب و تشخیص نیازهای رسانه ای آن در اداره کل پژوهش و آموزش سیما، شکل گرفته، واحد مخاطب شناسی است که تاکنون سه پژوهش «مقدمه ای بر مخاطب و مخاطب شناسی»، «شناخت مخاطب کودک و نوجوان از منظر روان شناسی رشد» و «نحوۀ معرفی جوان در سریال های تلویزیونی» در این مجموعه به انجام رسیده است.
البته شایان توجه است که پژوهش های «سیمای مخاطبان رسانه ملی در آیینه آمار»، «فرآیند تحول شناختی مفاهیم در کودک و نوجوان و نقش تلویزیون در این فرآیند» و «مخاطبان از نگاه دین (کودک و نوجوان، جوان، زن و خانواده» نیز از زمره فعالیت های در حال اجرای این واحد است،اما آنچه به عنوان پژوهش های آتی واحد «مخاطب شناسی» تاکنون طرح شده؛ سیمای جوان ایرانی در پیمایش های ملی و مطالعات خاص جوانان، شناخت خانواده ایرانی (شهری و روستایی)، شناخت دیدگاه نخبگان نسبت به عملکرد سیما، طبقه بندی مخاطبان تلویزیون (با توجه به اقشار مختلف اجتماعی)، انتظارات مخاطبان از تلویزیون، بررسی نیازهای مخاطبان، بررسی شبکه های محبوب مخاطبان، بررسی دلایل واقعی تماشای تلویزیون، بررسی برنامه های مطلوب مخاطبان و دلایل آن و بررسی دوره ای اعتماد به رسانه اعم از اخبار و اطلاعات ارائه شده در تلویزیون است.
ج-ایده پردازی
با ایجاد واحد ایده پردازی تلاش بر این است که فاصله موجود بین تولید و پژوهش کم شده و به عبارتی واحد مذکور حلقه ارتباطی بین پژوهش، پژوهشگر و واحدهای تولیدی و برنامه ساز در سیما باشد.
شایان ذکر است که واحد ایده پردازی اداره کل آموزش و پژوهش معاونت سیما و با هدف تشکیل اتاق فکر و ارایۀ ایده های نوین برنامه سازی و تزریق آن به بدنه تولید راه اندازی شده است.
به همین منظور این واحد در سه بخش «اتاق فکر»، «جلسات ایده پردازی» و «بانک ایده» فعالیت می کند.
اتاق های فکر با هدف تولید فکر هدایت شده به سمت غنی سازی تولیدات و طراحی پیام در حیطه های گوناگون تشکیل می شود و در نظم دادن اندیشه ها و تجربه ها با هدف رسیدن به یک ایدۀ نو ایفای نقش می کند. از دیگر جلساتی که به موازات «اتاق فکر» در این واحد شکل گرفته، «جلسات ایده پردازی» است که با حضور کارشناسانی از حوزه علمیه، دفتر تبلیغات اسلامی، نمایندگان واحدهای فرهنگی و دانشگاهی و دیگر صاحب نظران برگزار می شود.
برگزاری چنین جلساتی به موازات یکدیگر و به منظور نیل به اهداف تبیین شده واحد ایده پردازی نه تنها لازم است ، بلکه جلسات کارشناسی ایده پردازی و حضور کارشناسان و صاحبنظران فرهنگی در این زمینه گامی مؤثر در جهت برطرف کردن کمبودهای پژوهشی موجود در عرصه تولید است . به همین جهت است که حرکت فکری همگام در اتاق فکر و تشکیل جلسات ایده پردازی موجب خواهد شد تا چارچوب های زیربنایی این واحد محکم تر بنا شود ، چرا که هر چقدر زیر بنای تشکلی محکم تر بنا شود، در آینده از آسیب های پیش رو بهتر جلوگیری خواهد شد.
نوآوری جنبه عملی یک فعالیت فکری و ذهنی است و ارائه فکر و طرح نوین برای بهبود و افزایش کمیت و کیفیت فعالیت های تولیدی و فراهم آوردن فرصت برای بهره گیری از اندیشه در مورد مسئله و خلق و ظهور ایده ای نو از جمله وظایف واحد ایده پردازی است.
مدیریت پیام و مهندسی محتوایی بر اساس منویات مقام معظم رهبری و افق رسانه، ایجاد ارتباط میان پژوهش و تولید، ارائه راه حل های اثر بخش در مسائل اجتماعی در قالب ایده های برنامه سازی، نزدیک نمودن فکر و ایده به ساختار برنامه سازی، هدایت افکار عمومی جامعه به سمت و سوی اهداف کلان، بهره گیری از دیدگاه های کلان نگر و استراتژیک ، ایجاد ارتباط بین نخبگان دانشگاه و حوزه با رسانه ملی و بهره گیری از نظرات ایشان ، از زمره اهدافی است که واحد ایده پردازی با توجه به رسالت اولیه خود مد نظر قرار داده است.
با سیری گذرا در واحد پژوهش سیما درمی یابیم که این واحد یکی از بنیان های اصلی اداره کل پژوهش و آموزش سیماست که به منظور تحقیق و ارائه راهکارهای لازم در حوزه رسانه ملی به جهت کارایی و تأثیر گذاری بهتر شکل گرفته و با انتشار کتب «تجلی پیام» در افق رسانه ملی ، جمع آوری بانک های اطلاعاتی ،بانک ایده ، تشکیل اتاق فکر ، انتشار کتاب ، انجام پروژه های مختلف پژوهشی و ... گام های قابل توجهی را در این زمینه برداشته است .

* واحد آموزش:

این واحد از ديگر واحدهای زير بنايي اداره کل پژوهش و آموزش سیما به شمار می آید كه ارائه آموزشهای تطبیقی و تخصصی موردنیاز مشاغل فنی، تولیدی و پرسنل ستادی معاونت سیما و افزایش سطح مهارتهای حرفه ای برنامه سازی و به روز رسانی دانش فنی و تخصصی و ارتقاء سطح محتوایی متناسب با سیاستهای افق رسانه ملی از جمله وظايف اين واحد است .
اما هدف از فعاليت واحد آموزش در وهله نخست ،ارتقاء کمی و کیفی دوره های آموزشی تخصصی حوزه سیما با بهره گیری از فناوری اطلاعات و ارتباطات، توسعه زمانی و مکانی و حذف محدودیت مخاطبان دوره های آموزشی، ارائه محتواهای آموزشی به صورت چند رسانه ای و در قالبهای متنوع رسانه ای ، ایجاد سهولت در نیاز سنجی ، طراحی ، برگزاری و ارزشیابی دوره های آموزشی برای مسوولین و برگزار کنندگان ، استادان و مخاطبان و استفاده کارآمد از ابزارهای نوین کمک آموزشی با روشهای سیستماتیک است .
از سوي ديگر و با توجه به توسعه رشد روز افزون فناوریهای نوین به ویژه فناوری اطلاعات و ارتباطات ، به نظز مي زسد كه بهره گیری بهینه از این فناوری در جهت ارتقاء سطح کمی و کیفی فرآیندهای آموزشی ضرورتی انکار ناپذیر می باشد که در این راستا سیستمهای تعاملی آموزشی بسیار مفید و کارآمد می باشند لذا به نظر می رسد در صورت انجام نیازسنجی مقتضی و طراحی مناسب پایگاه اطلاع رسانی آموزش تحولی قابل توجه در روند توسعه آموزشهای تخصصی در حوزه سیما بوجود آید.
به همين منظور پایگاه اینترنتی آموزش سیما سایتی اطلاع رسانی و تعاملی است که با بهره گیری از سیستم مکانیزه دوره های آموزشی تخصصی زمینه ای مناسب جهت بهره برداری بهینه از فناوری اطلاعات را طی فرآیند نیاز سنجی ، طراحی ، برگزاری و ارزشیابی دوره ها فراهم می نماید و از سه بخش اصلي محتوایی ، ارتباطي و خدماتی تشكيل شده است .

* واحد تولید ویژه:

در ابتدای امر، اراده ای که به تأسیس واحدی تحت عنوان "تولید ویژه اداره کل پژوهشهای برنامه ای معاونت سیما" انجامید، احساس نیاز به ایجاد مرکزی برای الگوسازی و ساخت برنامه های ویژه با پشتوانه محکم پژوهشی بود. این خواسته در برهه های مختلف و بسته به نیازهای سازمان و شبکه ها، در قالبهای گوناگون بروز و ظهور یافته است. ساخت کلیپ و مستند دو عرصه مهم فعالیت این واحد در طول سالیان نه چندان طولانی عمر اداره کل پژوهش و آموزش سیما بوده است.
در ابتداي اين مسير، ساخت كليپ (نماهنگ) به عنوان نخستين مركز كليپ سازي در سيما در دستور كار توليد ويژه قرار گرفت كه نتيجه فعاليت هاي آن ، ساخت مجموعه اي كليپ در خور اعتنا در زمينه هاي مختلف بوده و هست.
دور دوم فعاليت هاي اين واحد، توليد مجموعه هاي مستند فاخر با موضوع تمدن و فرهنگ ايراني اسلامي در دستور كار آن قرار گرفت كه هم اينك مستندهايي در خصوص خليج فارس ، تمدن و فرهنگ اسلامي و ... از پروژه هاي اخير اين واحد است كه در مراحل مختلف توليد قرار دارد.
هم اکنون واحد تولید ویژه اداره کل پژوهش و آموزش سیما بر پایه دو اصل "الگوسازی و نمونه سازی برای شبکه های مختلف سیما" و "بهره برداری از آخرین دستاوردهای علمی و عملی شبکه های برتر تلویزیونی دنیا "فعالیت خود را ادامه می دهد.
همچنين قرار است كه به زودي و با بهره گيري از كلام مقام معظم رهبري ، تا همه تجربيات چند ساله اين واحد در راستاي افق رسانه ملي به كار گرفته شده و با ساخت نمونه هاي ارزشمند و قابل استناد در همه زمينه ها ، جايگاه واقعي اين واحد در ميان ديگر بخش هاي سازمان باز شناسي شود .

* واحد اطلاع رسانی:

واحد اطلاع رسانی اداره کل باهدف فراهم ساختن پشتوانه اطلاعاتی برای واحدهای مختلف اداره و دست اندرکاران تولید متناسب با نیازهای پژوهشی، آموزشی و برنامه ای آنها، فعالیت خود را از سال 84 آغاز کرد. این واحد شامل بخشهای اصلی زیر است:
1) کتابخانه تخصصی و بانک اطلاعات: منابع این کتابخانه حدودا شامل 6000 عنوان کتاب فارسی و لاتین در موضوعات مرتبط با رسانه و تلویزیون است. علاوه براین، منابع دیگری مانند نشریات، جزوات، مقالات و... در این مجموعه موجود می باشد.
در بخش بانک اطلاعات نیز گزیده و خلاصه منابع و آثار در حوزه های مختلف مرتبط با رسانه تلویزیون گردآوری و موضع بندی شده است که از جمله آنها می توان به پایگاههای زیر اشاره کرد:
الف) پایگاه خلاصه آثار ادبی- نمایشی: شامل 13000 رکورد در موضوعات رمان، داستان، داستان کوتاه، نمایشنامه، فیلمنامه، افسانه و... .
ب) پایگاه فرهنگ تاریخی: مجموعه ای مشتمل بر 8 دوره تاریخی (از صدر اسلام تا انقلاب اسلامی) که حدودا شامل 110000 فیش (85000 رکورد) می باشد.
ج) پایگاههای آثار اندیشمندان بزرگ اسلامی: ایجاد این پایگاه نیز براساس "افق رسانه ملی" در دستور کار اداره کل پژوهش و آموزش سیما قرار گرفته و هدف، آن است که بانک اطلاعاتی از آثار و نظریات اندیشمندان بزرگ اسلامی "(به ویژه 5 شخصیت اصلی مدنظر در افق رسانه ملی) تشکیل شود.
2) انفورماتیک: تمام امور مربوط به نصب، راه اندازی و نگهداری نرم افزارلی و سخت افزاری و نیز ارائه خدمات اینترنتی برای تمام بخهشها از وظایف این واحد است.
3) سایت: فعالیت این بخش شامل معرفی واحدهای مختلف اداره کل، ارائه فعالیتهای این واحدها، ارائه آخرین اخبار در رابطه با فعالیتها و رویدادهای مرتبط با امور پژوهش درزمینه تلویزیون، ارائه پیوندهای مفید و متناسب با موضوعاتي یادشده، خدمات اطلاع رسانی بااستفاده از بانکهای اطلاعاتی متعدد برای پژوهشگران حوزه تلویزیون است.

* واحد انتشارات:

واحد انتشارات اداره كل پژوهش و آموزش سيما با هدف چاپ و انتشار پژوهش هاي رسانه اي و مناسبتي براي برنامه سازي شبكه هاي مختلف سيما، فعاليت خود را از سال 1378 به صورت رسمي آغاز كرد. در سال هاي آغازين شكل گيري اين واحد به علت حجم بالاي انتشارات و لزوم تسريع در چاپ و توزيع آثار اداره كل ، خروجي هاي اين واحد اغلب به شكل جزوات داخلي و به ندرت به صورت كتابهايي با شمارگان (تيتراژ) محدود بود كه اين شيوه حدوداً تا سال 1380 ادامه داشت . از سال 80 و با توجه به لزوم ارتقاء كيفي آثار و تخصصي شدن آن ها، آثار انتشاراتي اداره به شكل كتاب و با مشاركت انتشارات سروش و گاه ديگر ناشرين به چاپ مي رسيد كه طبعاً اين تغيير شيوه با افزايش شمارگان كتب همراه بود.
در آغاز سال 1385 واحد انتشارات اداره كل پژوهش و آموزش سيما به عضويت نظام بين المللي شابك (ISBN) درآمد و از آن تاريخ تاكنون كتب متعددي را به طور مستقل و شناسه خود اداره كل به چاپ رسانده است.
در این بخش تاکنون بيش از 140 عنوان کتاب و 200 جزوه در حوزه های مرتبط با اهداف اداره کل پژوهش و آموزش سیما و باموضوعات رسانه و تلویزیون، فرهنگ و تمدن ایرانی- اسلامی و... به چاپ رسیده است. ازجمله جدیدترین کتب این ادداره کل که با رویکرد ویژه به افق رسانه ملی به چاپ رسیده، کتاب "تجلی پیام در افق رسانه ملی" است که تاکنون جلد اول و دوم آن که برگرفته از رهنمودهای مقام معظم رهبری (دام ظله العالی) و بیانات استاد شهید مرتضی مطهری(ره) است، منتشر شده و در اختیار مسئولان و تولیدکنندگان رسانه ملی قرار گرفته است.
شایان ذکر است که سه جلد دیگر این کتاب با مفاهیم برگرفته از بیانات امام خمینی(ره)، علامه طباطبایی(ره) و آیت الله جوادی آملی(دام ظله) در دستور کار این واحد قرار دارد.
در مجموع فعاليت هاي واحد انتشارات اداره كل پژوهش و آموزش سيما را مي توان در بخش هاي زير تقسيم بندي كرد:
كتاب هاي منتشر شده واحد انتشارات اداره كل(بيش از 85 عنوان)
كتاب هاي منتشر شده اداره كل با همكاري انتشارات سروش(35 عنوان)
كتاب هاي منتشر شده اداره كل با همكاري انتشارات قاب(11 عنوان)
جزوات منتشر شده اداره كل (بيش از 200 عنوان) با محورهاي: پژوهش هاي مناسبتي ،پژوهش هايي با موضوع انقلاب اسلامي ،پژوهش هاي مربوط به جنگ و دفاع مقدس ،پژوهش هاي سياسي، پژوهش هاي اجتماعي ، پژوهش هاي تاريخي، پژوهش هايي با موضوع ادبيات ، پژوهش هاي رسانه اي ، پژوهش هايي با موضوع سينما و تلويزيون ، ماهنامه روزنه(چكيده موضوعي مقالات مطبوعات) ، بانك اطلاعات امامزاده هاي ايران و مفاهيم تجلي پيام در افق رسانه

* واحد جشنواره سیما:

این واحد باهدف تقدیر و تشویق برنامه سازان و دست اندرکاران تلویزیون، در اداره کل پژوهش و آموزش سیما تآسیس شده و تاکنون چهار دوره جشنواره سیما برگزار شده که آخرین آن مربوط به مهرماه سال 1382 است.
کمک به ارتقاء سطح کیفی برنامه های سیما، ایجاد رقابتی سالم و مؤثر درمیان برنامه سازان و هنرمندان سیما، ارائه تصویری روشن از مجموعه برترین آثار تولیدشده، استفاده از مجموعه پژوهشها و فعالیتهای انجام شده در حوزه ستادی و پژوهش معاونت سیما به منظور انتخاب هرچه علمی تر و دقیق تر آثار بخش مسابقه و ایجاد ارتباط دوسویه میان سیما و مخاطبان خاص و عام، ازجمله اهدافی است که دبیرخانه جشنواره پیگیری می کند.
*واحد نقد و بررسی برنامه های سیما:
از دیگر فعالیتهای پیش¬بینی شده در شرح وظایف اداره کل پژوهش و آموزش سیما، برپایی جلسات نقد و بررسی برنامه های تلویزیونی است.
باتوجه به خلا موجود در حوزه نقد و بررسی و ضرورت این امر برای آشکارشدن مشکلات و نقایص موجود در ساخت و تولید برنامه های تلویزیونی و با عنایت به اینکه اکثر نقدهای مطبوعاتی و حتی تلویزیونی به علت یکطرفه بودن، نتایج مفید و مؤثری در حوزه تولیدی سیما دربر نداشته است، ایجاد واحدی برای نقد و بررسی برنامه های سیما ضروری به نظر می رسید.
که از ابتدای سال 86 این واحد کار خود را در اداره کل پژوهش و آموزش سیما آغاز کرد که ضمن انتشار نقد برنامه هاي سيما مطالب تدوین شده بر روي سايت اداره كل در بخش مربوطه و ارائه می¬گردد هم اکنون تدارک و برپایی جلسات نقد و بررسی سریالهای تلویزیونی جهت گیری کرده است. این بخش در صدد است تا ان شاءالله با برپایی جلساتی علمی و تخصصی و نقدی عالمانه منصفانه، تحولی در عرصه نقد ایجاد نماید.
با امید به اینکه فعالیتهای اداره کل پژوهش و آموزش سیما بتواند در بهبود و ارتقاء کیفی برنامه های سیما مؤثر و مفید واقع شود و تأثیر پژوهش بر آنتن رسانه ملی محسوس گردد.