سمينارهاى رنگى اهداف خاکسترى

شيوه برگزارى و محتواى علمى همايش ها را بازنگرى کنيم - بخش اول

نويسنده : گالیا توانگر

سخن گفتن از الگوی مصرف بحثی زیربنایی را برمی انگیزد که اتفاقاً ریشه اسلامی و مذهبی دارد. این که چگونه بهینه مصرف کنیم؟ سوالی است که می توان پاسخ آن را در مصادیق مختلف جستجو کرد. غالباً وقتی از اسراف کاری صحبت می شود، اذهان صرفاً به سمت و سوی مردم می روند. اگرچه تجمل گرایی و چشم و همچشمی نمونه بارز به اصطلاح بریز و بپاش ها و اسراف کاری ها هستند، اما اگر دقت کنیم متوجه ده ها مورد دیگر می شویم که هرگز در پی محدود کردنش نبوده ایم.
در بدنه مدیریت اداری شاهد موارد متعدد نقض الگوی مصرف هستیم. در این میان بحث نفع و منفعت کشور به میان می آید و این که مدیریت ادارات ما باید تاکنون لااقل به سطحی رسیده باشد که بتوانیم الگوی مدیریت اسلامی و ایرانی ارائه داده باشیم.
متاسفانه یکی از عمده ترین نقص های بدنه مدیریت ما معطوف به حجم بالای جلسات، همایش ها و سمینارها که نتایج آن صرفاً بر روی کاغذ مانده است. هرگز نمی خواهیم نقش علمی سمینارها را در تبادل اطلاعات نادیده بگیریم، فقط در پی آنیم که بگوییم ضرورت ها و نتایج کجای کار قرار دارند؟
رهنمودهای مقام معظم رهبری در پیام نوروزی سال 88 از زوایای مختلفی مورد توجه قرار گرفت. اما آن گونه که ایشان نیز تاکید کرده اند اجرای چنین الگویی مربوط به مقطع زمانی خاصی نمی باشد.
رهبر معظم انقلاب اسلامی با رهنمودهای روشنگرانه شان به سنت اسلامی ما اشاره داشته و تلنگری در ذهن های بی توجه ایجاد کرده اند که این تلنگر سرآغاز یک حرکت بزرگ، بلکه یک نهضت باشد، نهضتی به نام نهضت صرفه جویی.
چه بسیار وابستگی ها که در سایه قناعت از بین می رود و گل های توسعه شکفته می شوند.
روی موج همایش ها
به خواب رفته ایم
مدعوین روی صندلی ردیف آخر توجهی به سخنرانی ندارند. بعضی ها حتی تکه کاغذی به همراه ندارند که نکته ای یادداشت کنند. فرد جدیدی وارد می شود، آشنای خود را پیدا کرده، کنارش می نشیند و با موضوع تغییر و تحولات شرکت گپ زدن را آغاز می کند.
میوه ها که توزیع می شوند، صدای کارد و ظروف چینی در فضا می پیچد.
سخنران جلسه آخرین متد مدیریتی روز را بر روی نموداری تشریح می کند.
به راستی چگونه می توان چنین تضادی را هضم کرد و امیدوار بود چنین همایشی نتیجه بخش باشد؟
بیرون سالن بسته های هدایا ردیف شده اند تا با دلخوشی این که دست پر به خانه برمی گردیم، خود را تسکین داده و متوجه نشویم چه میزان از دقایق و سرمایه را از دست داده ایم؟!
به اهداف مشترک برسیم
مهدی ناظمی عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین (ع) در گروه مدیریت، کارکردهای سمینارهای مختلف را این گونه تقسیم بندی می کند:«زمانی می خواهید یک دستاورد علمی را برای مخاطبین خاصی ارائه دهید، چنین همایشی برای هر جامعه در حال رشدی ضروری است. دانشگاه ها یکی از ابزار مناسب برای ارائه دستاوردهای علمی خود را سمینارها می دانند که معمولاً سمینارهای دانشگاهی با کمترین هزینه و به همت اساتید و دانشجویان برگزار می شوند. دسته دوم همایش ها برای تبیین سیاست های اداری برگزار می شود که طرحی ارائه کنند. مخاطبین این قبیل همایش ها مدیران و معاونین آن سازمان و اداره هستند. می توان طوری طرح ریزی کرد که چنین گردهمایی هایی با کمترین هزینه و بیشترین تاثیرگذاری علمی و اطلاعاتی صورت پذیرد.
دسته سوم همایش ها تنها جنبه تبلیغاتی دارند و چون تاثیر و کارکرد مورد انتظار را به جامعه منتقل نمی کنند و تنها بر طبق سلیقه و خواسته جمعی یا فردی آن هم با صرف هزینه های کلان برگزار می شوند، مورد نقد جدی هستند.»
این استاد دانشگاه برای تشخیص ضرورت برگزاری یک سمینار پیشنهاد می دهد:«در حال حاضر برای طراحی سفرهای خارجی هیئت دولت کمیته ای وجود دارد که ضرورت ها را بررسی کرده و هزینه ها را برآورد می کند. چه خوب است که از روی این طرح اتود زده و طرح مشابهی را برای تشخیص ضرورت برگزاری سمینارها راه اندازی کنیم. وقتی همایش های غیرضروری با این حجم برگزار می شود، اصل برگزاری سمینار زیر سوال می رود، پس باید کمیته تشخیص ضرورت ها و برآورد هزینه تشکیل گردد.»
ناظمی استاد مدیریت در ادامه می گوید:«هر همایشی را که جنبه توجیهی، تبیینی و دانش افزایی دارد باید با مشارکت دستگاه های علمی- پژوهشی کشور برگزار کرد. دستگاه های دولتی باید در تعامل بوده و عهده دار برگزاری همایش های مشترک برای تبادل اطلاعات شوند.»
همایشی برای سود منفعت طلبان
جلسه فرهنگی و موضوع همایش شعرخوانی است. مدعوین یک به یک با ظاهری به اصطلاح متفاوت ولی تعجب برانگیز وارد سالن می شوند. موهای بلند، پیپ، ژست روشنفکری، ادا و اصول پست مدرن گرایانه و در پس همه این رنگ و لعاب ها تنها چیزی که مفهوم ندارد اطلاعات ادبی و تکنیک های شعری است که می بایست در چنین جلسه ای محور قرار می گرفت...
متاسفانه باید گفت همه همایش های فرهنگی به تبادل اطلاعات روز ختم نمی شوند.
جلسات فرهنگی چون دامنه گستردگی بیشتری دارند و اقشار مختلف را دربرمی گیرند، با چنین نقایصی بیشتر به چشم می خورند. اغلب همایش های فرهنگی با اهداف پایه و سنتی برگزار می شود.
هدف های نو در برنامه ریزی این گونه همایش ها جایی ندارد.
مدعوین بعضاً دغدغه فرهنگی نداشته و صرفاً برای گپ و گفتی دوستانه و یا پز شخصیتی شرکت می کنند.
جلسه شعرخوانی که چندین سال به یک روش اداره شده، همه آمده اند، همه چیز خوانده اند و هیچ چیز نیاموخته اند. حال می توان پرسید نتیجه چه شد؟ از انتهای سالن یکی از مدعوین با ظاهری که به خیال خودش متفاوت بودن او را به نمایش می گذارد، برخاسته و بحث مضحکی را درباره جایگاه عشق در فرهنگ هند به راه انداخته است.
خانم ها می خندند و اداره کننده جلسه که معلوم نیست در کدام حال و هوایی ست سرگرم بحث درباره انتشار کتاب بعدی اش با شرکت کننده دیگری است که گویی موسسه انتشاراتی دارد.
طراحی استراتژیک
سمینار و همایش
دکتر ناصر آزاد عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب در شاخه مدیریت توضیح می دهد:«ما باید در طراحی سمینارها استراتژیک عمل کنیم. این تابع خطی نیست، منحنی است و نیازمند این هستیم که همه جوانب را بسنجیم. اگر بدون پژوهش عمل کنیم علاوه بر صرف وقت و هزینه بسیار، پیامد و نتیجه ای عایدمان نمی شود. ممکن است فلان سازمان و یا مرکز فرهنگی و هنری همایشی برگزار کنند و اتفاقاً قصدش هم تبادل اطلاعات روز باشد، اما باید دید مدعوین (فراگیران) چه کسانی هستند؟ هرگز نمی خواهیم نقش شایسته سمینارها را نادیده بگیریم، ولی باید ارزیابی شود که یک سمینار چه قدر سود دارد؟ از نمره صفر تا 100 چه اندازه نتایج منتج خواهند شد؟ وگرنه اگر بخواهیم تنها از مدل های شبیه سازی شده پیشین پیروی کنیم که به نتایج و دستاوردهای نو نخواهیم رسید.»
آزاد ضمن اشاره به این که باید هدف را تبیین کرد و این که چه گروهی دخالت دارند؟ و از لحاظ کمی و کیفی چه انتظاری داریم؟ بعد می توانیم برنامه ریزی دقیقی برای برگزاری یک سمینار داشته باشیم، می گوید: «صرف به کارگیری ابزار که در این جا سمینار است، نمی توان همه انتظارات را برآورده کرد. چه بسا فلان سازمان سمینار خوبی برگزار کرده باشد، سخنرانان خوبی هم به بیان آخرین دستاوردهای روز پرداخته اند، اما به راستی مدعوین (فراگیران) همان هایی بوده اند که در همایش تمام هوش و حواسشان متوجه بحث بوده است؟ و یا اصلا اهمیت بحث را درک کرده اند؟»
نتایج در پوشه ارزیابی کار
برگزار کنندگان
مصطفی مولایی استاد دانشگاه پیام نور قم با بیان این مطلب که دو بازوی توسعه یکی سرمایه گذاری و دیگری بهره وری است، می گوید: «باید جستجو کنیم که آیا معیارهای ما برای طراحی یک سمینار براساس استانداردهای جهانی است؟ ابتدا طرح درخواست باید صورت گیرد، بعد اساتید سخنران انتخاب شوند، سپس موضوع به اساتید منتقل شود تا فرصت تحقیق پیدا کنند، همه این طراحی ها با علم به این موضوع صورت می گیرد که همه سمینارها تنها ارزش معنوی در راستای تبادل اطلاعات دارند. پس باید ضرورت برگزاری سمینار به روشنی مشخص شود. باید ابتدا فرآیندگرایی را ترسیم کنیم، سپس به ریز نیازها بپردازیم، در برنامه ریزی باید مشخص شود که با چه مدیریتی و با چه کیفیتی می خواهیم برگزار کننده باشیم؟»
این استاد دانشگاه اسکلت برنامه ریزی برای برگزاری سمینارهای مختلف در پاسخ به سوالاتی مانند این که چه چیز را می خواهیم به دست آوریم؟ چگونه برگزار کنیم؟ و توسط چه کسانی برگزار کنیم جست وجو می کند.
وی در ادامه با لحنی گله مندانه می گوید: «بر فرض مثال در رشته مدیریت سالانه دستکم 300 تا 400 همایش در نقاط مختلف کشور برگزار می شود، برایم تعجب آور است که نتایج این سمینارها کجا استفاده می شود؟ اگر از نتایج بهره برداری می کردیم که تا به حال گام هایی برای تحول در نحوه مدیریت اداری برداشته شده بود. به نظر می رسد نتایج در پوشه ارزیابی کاری برگزارکنندگان بایگانی می شوند.»
مولایی در تکمیل صحبت هایش می گوید: «در یکی از بهترین سمینارهای خلاقیت و نوآوری شرکت داشتم، اما از تمامی مدیران استان فقط یک نفر حضور داشت و یک نفر هم استاد دانشگاه جزو فراگیران به چشم می خورد. آیا این همایش که با حضور کشورهای آسیایی برگزار شد، در حدی نبود که بر روی اطلاع رسانی و دعوت مخاطبین کار بیشتری صورت می گرفت؟!»

http://www.kayhannews.ir/Detail.aspx?cid=11420