| |
|
|
| |
 |
|
اصلاح الگوي مصرف ضامن سلامت محيط زيست
امروزه يكي از مهمترين شاخصهاي زندگي بشر، حفاظت از
منابع توليد است. بشر دريافته است كه تبعات و پيامدهاي
خسارت و زيانهايي كه به طبيعت وارد ميكند، به مراتب
بيشتر از بهرهاي است كه از آلوده كردن محيط زيست
دريافت ميكند. از اين رو، با بكار بستن امكانات عملي
و علمي ميكوشد كمترين زيان را به طبيعت وارد آورد.
فرآيند توليد زباله كه خود ناشي از فعاليت انسان
شهرنشين است جزء لاينفك زندگي است. به طوري كه به طور
متوسط هر انسان شهرنشين روزانه نيمكيلوگرم زباله
توليد ميكند و چنانچه جمعيت شهرنشين كشور را 30
ميليون نفر تخمين بزنيم، روزانه معادل 15 هزار تن
زباله توليد ميشود كه دفع اين حجم عظيم زباله، چنانچه
به طور اصولي و بهداشتي انجام نشود، معضلات
جبرانناپذير زيستمحيطي را به دنبال خواهد داشت.
از سوي ديگر چنانچه با ديدگاه مثبت به زباله بنگريم و
عبارت طلاي كثيف بر آن نهيم، زباله مادهاي است
ارزشمند و قابل بازيافت.
انسان انواع مواد را با سختي از طبيعت به دست ميآورد
و به آساني تبديل به زباله كرده و به طبيعت باز
ميگرداند. در گذشته زبالهها در دوري تكويني ايجاد و
تبديل ميشدند، اما امروزه امكان چنين دوري وجود
ندارد. زيرا ميزان زبالهها بيش از آن است كه تخريب و
تبديل آنها در يك دوره زماني مناسب ممكن باشد.
امروزه تلنبار كردن، دفن بهداشتي، سوزاندن و بازيافت
انواع روشهاي دفع مواد زائد هستند و از سوي ديگر
روشهايي مانند استفاده مجدد از كالاها، افزايش دوام
محصولات توليدي، مصرف مواد با توجه به بستهبندي
كالاها، كاهش ميزان سميت در تركيب زباله و كاهش حجم
زباله از طريق جداسازي و بازيابي به عنوان روشهاي
كاهش زباله در مبدا توليد از سوي كارشناسان محيط زيست
توصيه ميشود.
با بازيافت حجم زبالههاي ورودي به محيط زيست كاهش
مييابد و كاهش حجم زباله ، هزينه جمعآوري، حمل و نقل
و دفن را كاهش ميدهد
سوئيس يكي ازكشورهاي موفق در زمينه بازيافت زباله است
و تجهيزات بازيافت زباله خود را به درستي مورد استفاده
قرار ميدهد.
شيشه و كاغذ نمونهاي از زبالههايي هستند كه به طور
متوسط در سوئيس دور انداخته نميشوند. در اكثر
سوپرماركتها سطلهاي مجزايي براي بطريهايي با شيشه
سبز و قهوهاي وجود دارد. هر شهر اين كشور به طور
ماهانه به جمعآوري رايگان زبالههاي كاغذي ميپردازد
كه تنها شامل روزنامههاي قديمي نميشود و اكثر مردم
همه اشياء ساختهشده از مقواي نازك يا كاغذ را از پاكت
غلات تا قبضهاي تلفن قديمي را مورد بازيافت قرار
ميدهند.
در مورد زبالههاي سبز هر دو هفته يك بار همه گياهان و
روييدنيهاي مربوط به باغچه يا باغ كه ديگر مورد
استفاده نبوده بيرون گذاشته شده و جمعآوري
ميشود.آلومينيوم و حلبي به مخازن محلي منتقل شده،
باطريها به سوپرماركتها بازگردانده ميشوند و
روغنهاي قديمي يا ساير مواد شيميايي در نقاط ويژهاي
نگهداري ميشود.
بطريهاي پلاستيكي رايجترين محفظه نوشيدنيها در
سوئيس هستند كه 80 درصد آنها بازيافت ميشوند كه بسيار
بيشتر از ميانگين اروپا با 20 تا 40 درصد است.اما حفظ
محيط زيست تنها عامل ايجاد چرخه بازيافت در سوئيس نيست
و براي اين كار انگيزه مالي زيادي نيز وجود دارد.
بازيافت رايگان است اما در اكثر نقاط سوئيس دور
انداختن زباله هزينه دارد و هر كيسه زباله داري برچسبي
است كه هر برچسب دستكم يك يورو هزينه دارد.
آلمان نيز نمونه موفق ديگري است، آلمانها خود را
قهرمان محيط زيست جهان ميدانند؛ البته شكي نيست كه
اين بحث براي آنها بسيار مهم است. جداسازي زبالههاي
خانگي امري بسيار مهم براي مردم آلمان است.
در هر آپارتمان معمولا 5 سطل براي 5 نوع زباله وجود
دارد كه با رنگهاي جداگانه مشخص شدهاند. زرد براي
بستهبنديهايي مانند كارتونهاي قديمي شير، آبي براي
كاغذ و مقواي نازك، سطلهاي ويژه شيشه در 3 قسمت
شيشههاي روشن، قهوهاي و سبز و يك سطل براي مواد
غذايي و گياهي و سرانجام يك سطل سياه براي ساير
زبالهها كه مناسب براي افرادي هم هست كه حوصله
جداسازي زبالهها را ندارند. از لحاظ تئوري و قانوني
همه آلمانيها ملزم به رساندن زبالههاي خاص مانند
باطري و مواد شيميايي به مراكز بازيافت هستند و اگر
كسي اين كار را نكند مرتكب جرمي اداري شده كه البته در
عمل به ندرت در اين مورد پيگيرد قانوني رخ ميدهد.
بر اساس نظرسنجيها حدود 90 درصد آلمانيها باعلاقه
شخصي به جداسازي زبالهها ميپردازند.
لزوم مشاركت عمومي در بازيافت مواد
نقش مشاركت مردم در بازيافت زباله اقدامات صورت گرفته
در زمينه توسعه اجتماعي و انساني در چند دهه گذشته كه
به صورت مشاركتي اجرا شدهاند و مردم در آنها نقش
پررنگتري داشتند نشان دادهاند كه از پايداري و
موفقيت نسبي بيشتري نسبت به فرآيندهايي كه كمتر
مشاركتي بودند، برخوردارند.
به همين دليل مفهوم مشاركت در ادبيات توسعه اجتماعي و
انساني جايگاه ويژهاي يافته است. با بررسي اين فرآيند
در برخي پروژههاي زيستمحيطي نيز به اهميت نقش مشاركت
مردم در اجرا و پايداري آنها پيميبريم.
به عنوان مثال پروژه بازيافت و تبديل مواد زائد يكي از
مهمترين پروژههاي زيستمحيطي اكثر مناطق كشور است.
در كلانشهري مثل تهران كه روزانه 5/7 هزار تن زباله
توليد ميشود و 88/4 درصد آن كاغذ است روزانه 5490
اصله درخت دور ريخته ميشود كه دانش و تجارب جهاني
نشان ميدهد اين سرمايه و منابع طبيعي قابل بازيافت و
استفاده مجدد است كه نبايد ساده انگاشته شود.
بازيابي يا بازيافت فرآيندي است كه طي آن مواد
جمعآوري و جدا ميشوند وبه عنوان ماده خام براي توليد
محصولات جديد به كار گرفته ميشود.
عمل بازيافت نهتنها محيط زيست را از خطر آلودگي نجات
ميدهد بلكه منافع اقتصادي نيز دارد، با توجه به
اينكه روز به روز زمين مورد نياز براي دفع زباله
كمياب ميشود با بازيافت مواد اين مشكل مرتفع
ميشود.همچنين به دليل محدوديت منابع طبيعي اگر
بازيابي زباله صورت گيرد نياز استخراج مواد خام كمتر و
منابع طبيعي براي نسلهاي آينده حفظ ميشود.
با عمل بازيافت حجم زبالههاي ورودي به محيط زيست كاهش
مييابد و كاهش حجم زباله هزينه جمعآوري، حمل و نقل و
دفن را كاهش ميدهد. بازيافت مواد موجب ميشود كه نياز
به ورود مواد خام از كشورهاي خارج كمتر شود و در نتيجه
وابستگي به آنها كاهش مييابد و توليد ملي افزايش پيدا
كند.
بازيافت آلومينيوم: با جمعآوري و بازيافت آلومينيوم
ميتوان آلودگيهاي زيست محيطي را به مقدار زياد كاهش
داد و در مصرف انرژي صرفهجويي كرد. توليد آلومينيوم
از آلومينيوم بازيافت شده 90 درصد انرژي كمتري از
توليد آن از سنگ معدن نياز دارد. از سوي ديگر بازيابي
آلومينيوم آلودگيهاي ناشي از توليد آن را 95 درصد
كاهش ميدهد كه بسيار قابل توجه است.
بازيافت پلاستيك: با به كاربردن شيوههاي صحيح و ساده
زندگي مصرف پلاستيكها را ميتوان محدود كرد.
پلاستيكها از نفت كه خود منبعي تجديدناپذير است ساخته
ميشوند. پلاستيكها به علت اين كه غيرقابل تجزيه
هستند از زبالههاي پايدار و آلودهكننده محيط زيست
محسوب ميشوند.
بازيافت كاغذ: براي توليد يك تن كاغذ بايد 15اصله درخت
تنومند را قطع كنيم در حالي كه براي تهيه همين مقدار
كاغذ از كاغذ بازيافتي احتياج به چوب نيست. در روش
بازيافتي ميزان انرژي مورد نياز به يكچهارم كاهش
مييابد و همچنين آب مورد نياز در اين فرآيند به كمتر
از يكصدم تقليل مييابد. كاغذ بازيافت شده را ميتوان
به سهولت و بدون افت كيفيت جانشين كاغذ تازه كرد.
كمپوست: كمپوست يعني تجزيه مواد آلي در محيط گرم و
مرطوب توسط ميكروارگانيزمها بخصوص باكتريهاي هوازي
است و غيرهوازي در اين روش مواد آلي به كمك باكتريها
و اكسيژن تبديل به مواد معدني قابل استفاده براي
گياهان ميشود. در اين روش با استفاده از مواد
فسادپذير زباله و مواد زايد گياهي ميتوان كود مناسبي
تهيه كرد كه به حاصلخيزي و اصلاح بافت خاك كمك ميكند.
كود براي حفظ حاصلخيزي خاك بسيار حياتي است. كود حاصل
از عمل كمپوست كردن زباله از نظر فيزيكي وضع خاصي به
خاك داده و موجب ميشود كه مقدار بيشتري آب بين ذرات
خاك ذخيره شود و در مواقع كمآبي به مصرف گياه برسد.
محيط زيست و چرخه زيست محيطي به دلايل متعددي ازجمله
دخل و تصرف بدون توجه انسان دچار صدمات جدي و
جبرانناپذيري شده كه به اين واسطه هم نيازهاي امروز
بشريت و هم نسلهاي آينده از منابع زيست محيطي در معرض
خطر و نابودي قرار دارد. سرعت روند گسترش و رشد جوامع
شهري طي 3 دهه گذشته انسان را با پديدههاي نوظهور
كلانشهرها، اقتصاد جهاني، انقلاب الكترونيك و در نتيجه
عواقب و تاثيرات سوء آن مواجه كرده است. ساكن شهر ديگر
نهتنها يك شهروند خوب نيست بلكه به دليل عدم تعلق
خاطر به وضعيت موجود به تخريب محيط زيست عمومي
ميپردازد. به منظور ارتقاي نقشهاي اجتماعي در جهت
توسعه پايدار بايد به بازنگري الگوهاي توليد، توزيع،
مصرف و بازيافت پرداخت و از روشهاي ايجاد انگيزش مثبت
مبتني بر مشاركت، تعامل، تغيير رفتار و راهبردهاي
يادگيري به حفاظت از محيط زيست اهتمام ورزيد.
يافتههاي آماري نشان ميدهند در هر روز تقريبا 22
هزار تن و هر سال 8 ميليون تن زباله در كشور جمعآوري
ميشود كه قسمت اعظم اين مواد قابل بازيافت است. فقط
از 25 درصد كاغذ موجود در مواد زائد جامد كشور ميتوان
سالانه 100 هزار تن كاغذ بازيافتي به دست آورد. اين
كار به مفهوم تضمين تداوم حيات يك ميليون و 500 هزار
درخت است. به دليل اينكه كارشناسان عقيده دارند
بازيافت هر تن كاغذ احياء 15 درخت جنگلي است.
حميده سادات هاشمي
منبع : recycele-more/recycelenow
http://www.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100924280414
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
 |
|
|
امام علی (ع) می
فرمایند :
زیاده روی مقدمه فقر و تنگدستی است.
|
|
|
|
|
| |
|
